Kısa Cevap
Boşanma davası, evliliğin mahkeme kararıyla sona erdirilmesi için açılır. Anlaşmalı boşanmada tarafların boşanma ve sonuçlarında uzlaşması, çekişmeli boşanmada ise sebep, kusur, velayet, nafaka veya tazminat gibi başlıkların delillerle değerlendirilmesi gerekir.
Boşanma davası, evlilik birliğinin mahkeme kararıyla sona erdirilmesi için açılan aile hukuku davasıdır. Türkiye hukukunda boşanma, yalnızca tarafların fiilen ayrılmasıyla gerçekleşmez; evliliğin sona ermesi için mahkeme kararı gerekir. Bu nedenle eşler ayrı yaşamaya başlamış olsalar bile nüfus kayıtlarında evlilik devam eder.
Boşanma davası, anlaşmalı boşanma veya çekişmeli boşanma şeklinde açılabilir. Hangi yolun izleneceği, eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları konusunda uzlaşıp uzlaşmadığına bağlıdır.
Boşanma Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakabilir.
Yetki bakımından eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi gündeme gelir. Yetki meselesi özellikle tarafların farklı şehirlerde yaşadığı durumlarda önem kazanır.
Anlaşmalı Boşanma Nedir?
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma konusunda ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında anlaşarak mahkemeye başvurmasıdır. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.
Eşler boşanma, nafaka, tazminat, velayet, çocukla kişisel ilişki ve malvarlığına ilişkin konularda protokol hazırlayabilir. Ancak protokolün varlığı tek başına yeterli değildir. Hakim, tarafları bizzat dinler ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirirse anlaşmalı boşanmaya karar verebilir.
Çekişmeli Boşanma Nedir?
Çekişmeli boşanma, tarafların boşanma veya boşanmanın sonuçları konusunda anlaşamadığı davadır. Eşlerden biri boşanmak istemeyebilir, boşanma sebebine itiraz edebilir veya nafaka, velayet, tazminat, mal rejimi gibi konularda uyuşmazlık çıkabilir.
Bu davalarda mahkeme, ileri sürülen boşanma sebebini ve tarafların kusur durumunu deliller üzerinden değerlendirir. Tanık beyanları, mesaj kayıtları, banka kayıtları, sosyal medya içerikleri, kolluk kayıtları, sağlık raporları ve diğer deliller somut olayın özelliklerine göre dosyaya sunulabilir. Delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmiş olması ayrıca önemlidir.
Boşanma Sebepleri Nelerdir?
Türk Medeni Kanunu'nda özel ve genel boşanma sebepleri düzenlenmiştir. Zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı özel boşanma sebepleri arasında yer alır. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması ise en sık başvurulan genel boşanma sebebidir.
Her boşanma sebebinin ispat koşulları ve hukuki sonuçları farklıdır. Bu nedenle boşanma davası açılırken olayların hangi hukuki sebep kapsamında ileri sürüleceği doğru belirlenmelidir.
Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Boşanma davası, dava dilekçesinin görevli ve yetkili mahkemeye sunulmasıyla açılır. UYAP üzerinden elektronik dava açılması da mümkündür. UYAP Avukat Portalı, avukatların elektronik imza veya mobil imza ile dava ve takip işlemleri yapabilmesine imkan tanır.
Dava dilekçesinde taraf bilgileri, evlilik tarihi, çocuklar, olaylar, hukuki sebepler, talepler ve deliller yer almalıdır. Boşanma talebinin yanında velayet, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, tedbir nafakası, maddi ve manevi tazminat, ziynet alacağı, mal rejimi ve kişisel ilişki gibi hususlar ayrıca değerlendirilmelidir.
Velayet, Nafaka ve Tazminat Nasıl Değerlendirilir?
Müşterek çocuk varsa velayet konusu çocuğun üstün yararı esas alınarak değerlendirilir. Çocuğun yaşı, eğitim durumu, bakım düzeni, ebeveynlerle ilişkisi ve sosyal çevresi önem taşır. Velayet konusunda tarafların anlaşması hakimi bağlamaz; hakim çocuğun menfaatine göre karar verir.
Nafaka bakımından tedbir nafakası, iştirak nafakası ve yoksulluk nafakası birbirinden ayrılmalıdır. Maddi ve manevi tazminat talepleri ise kusur, zarar, kişilik haklarına saldırı ve boşanmanın sonuçları çerçevesinde incelenir.
Mal Rejimi Boşanma Davasında mı Çözülür?
Mal rejimi, boşanma davasıyla bağlantılı olmakla birlikte çoğu durumda ayrı bir dava konusu yapılır. Eşlerin evlilik içinde edindiği mallar, kişisel mallar, edinilmiş mallara katılma rejimi, katkı payı, değer artış payı ve katılma alacağı gibi konular teknik hesaplama gerektirir.
Bu nedenle boşanma davası açılırken mal rejimine ilişkin hakların zamanaşımı, delil durumu ve dava stratejisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Boşanma Davasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
En sık yapılan hatalardan biri, olayların hukuki sebep ile ilişkilendirilmeden genel ifadelerle anlatılmasıdır. İkinci hata, delillerin zamanında ve usulüne uygun sunulmamasıdır. Üçüncü hata ise nafaka, tazminat, velayet ve mal rejimi taleplerinin birbirine karıştırılmasıdır.
Boşanma davası kişisel yönü güçlü bir dava olsa da usul hukuku bakımından teknik bir yargılama sürecidir. Bu nedenle dava açmadan önce olay kronolojisinin, delillerin ve taleplerin sistemli biçimde hazırlanması önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakabilir.
Anlaşmalı boşanma için evliliğin ne kadar sürmesi gerekir?
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Tarafların protokol hazırlaması tek başına yeterli değildir; hakim tarafları bizzat dinler ve iradelerinin serbestçe açıklandığını değerlendirir.
Boşanma davasında velayet nasıl değerlendirilir?
Velayet konusunda temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Çocuğun yaşı, bakım düzeni, eğitim durumu, sosyal çevresi ve ebeveynlerle ilişkisi somut olayın koşullarıyla birlikte incelenir.