Hesabı kapatmak kişisel verileri de siler mi?

Bir alışveriş sitesindeki hesabını kapatan kişi, telefonunun, adresinin ve alışveriş geçmişinin sistemden de kaldırıldığını düşünebilir. Oysa hesabın kapanması ile kişisel verilerin silinmesi farklı işlemlerdir. Şirket bazı kayıtları hukuken saklamak zorunda olabilir. Buna karşılık, artık ihtiyaç duymadığı bilgileri yalnızca ileride kullanma ihtimali için süresiz tutamaz. Hesabın kullanıcıya kapanması, arka plandaki kayıtların durumunu tek başına açıklamaz.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), kişiye kendi verileri hakkında bilgi isteme hakkı tanır. Kişi, şartları oluştuğunda bu verilerin silinmesini de isteyebilir. Bu hak yalnızca internet üyelikleri için geçerli değildir. Eski işveren, spor salonu, otel veya başka bir hizmet sağlayıcının tuttuğu kayıtlar da kapsamda olabilir. Hangi bilgilerin tutulduğu bilinmiyorsa başvuruda bunların açıklanması istenebilir.

Kanun, gerçek kişilere ilişkin bilgileri korur. Şirketin ticaret unvanı gibi yalnızca tüzel kişiye ait bilgiler bu kapsama girmez. Ancak şirket temsilcisinin adı, kişisel telefonu ve kimliğini belirleyen diğer bilgiler kişisel veri olabilir. Şirketler de çalışanlarının ve müşterilerinin kendi verilerine ilişkin başvurularını değerlendirmek zorundadır. Kanundaki istisnalar ve özel düzenlemeler ayrıca dikkate alınır.

Şirket her silme talebini kabul etmek zorunda mı?

Silme hakkı, kişinin talebiyle bütün kayıtları koşulsuz olarak ortadan kaldırmaz. Kanunun 7. maddesine göre, verilerin işlenmesini gerektiren sebepler sona erdiğinde imha yükümlülüğü doğar. İnceleme her veri ve kullanım amacı için ayrı yapılır. Bir kaydı hukuken saklamak gerekebilir. Aynı kişiye ait başka bilgiler için ise saklama gerekçesi kalmamış olabilir.

Örneğin, müşteri ilişkisi bitse de bazı işlem belgelerini mevzuat gereği saklamak gerekebilir. Mevcut bir uyuşmazlıkta hakkın korunması için zorunlu kayıtlar da tutulabilir. Ancak şirket, hangi bilgiyi hangi hukuki gerekçeyle sakladığını açıklamalıdır. Genel bir arşiv ihtiyacı veya belirsiz bir dava olasılığı, bütün müşteri dosyasını sınırsız süreyle saklamayı tek başına haklı kılmaz.

Açık rızanın geri alınması da her durumda bütün verileri sildirmez. Rızaya dayanan kullanım sona ererken başka bir hukuki sebebe dayanan zorunlu saklama devam edebilir. Bununla birlikte, saklama gerekçesi veriyi başka amaçlarla kullanma yetkisi vermez. Bir işlem belgesinin tutulabilmesi, belgedeki telefon numarasını reklam amacıyla kullanmayı kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez. Her kullanımın ayrıca dayanağı bulunmalıdır.

Silme talebi kime ve nasıl gönderilir?

Başvuru, verilerin hangi amaçlarla ve nasıl işleneceğini belirleyen veri sorumlusuna gönderilir. Muhatap çoğu zaman hizmeti sunan şirket veya kurumdur. İnternet sitesinin aydınlatma metni, sözleşme ve fatura bilgileri doğru muhatabı bulmaya yardımcı olur. Marka adı ile şirket unvanı farklı olabilir. Yalnızca markanın sosyal medya hesabına yazmak, usulüne uygun başvuru yapıldığını göstermeyebilir.

Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ, birden fazla başvuru yöntemi öngörür. İmzalı yazılı başvuru, kayıtlı elektronik posta (KEP), güvenli elektronik imza ve mobil imza kullanılabilir. Kişi, veri sorumlusuna daha önce bildirdiği ve sistemde kayıtlı olan e-posta adresinden de başvurabilir. Başvuru amacıyla geliştirilmiş yazılım veya uygulamalar da kullanılabilir. Başvuru Türkçe yapılmalıdır.

Başvuru tarihi, evrakın veri sorumlusuna veya temsilcisine tebliğ edildiği tarihtir. Diğer yöntemlerde de başvurunun veri sorumlusuna ulaştığı tarih esas alınır. Bu nedenle teslim ve işlem kayıtları saklanmalıdır. Başvuru metninin bir kopyası da korunmalıdır. Yalnızca gönderi belgesinin bulunması, hangi talebin iletildiğini her zaman göstermez. Bu belgeler, cevap ve şikâyet sürelerini belirlemeye yardımcı olur.

Başvuruda hangi bilgiler ve talepler bulunmalı?

Başvuruda ad, soyad, tebligata esas yerleşim yeri veya iş yeri adresi ve talep konusu bulunmalıdır. Yazılı başvuru imzalanmalıdır. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları kimlik numarasını belirtmelidir. Yabancılar ise uyruğunu, pasaport numarasını veya varsa kimlik numarasını yazmalıdır. Varsa bildirime esas e-posta adresi, telefon ve faks numarası da eklenir. Konuyla ilgili bilgi ve belgeler başvuruya iliştirilir.

Talebin kapsamı anlaşılır olmalıdır. Üyelik numarası, kullanılan telefon veya işlem tarihi belirtilerek hangi kayıtların kastedildiği açıklanabilir. Kişi, tutulan verileri bilmiyorsa bunların neler olduğunu ve hangi amaçlarla işlendiğini sorabilir. İşleme gerekçesi sona eren verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteyebilir. Saklanmaya devam edilecek kayıtlar için hukuki dayanak ve saklama süresi hakkında açıklama talep edebilir.

Veriler başka kişilere aktarılmışsa başvuru bu kayıtları da kapsayabilir. Kişi, silme veya düzeltme işlemlerinin verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteyebilir. Hatalı bir bilgi varsa düzeltme talebi ayrıca açıklanmalıdır. Başvuru yalnızca memnuniyetsizlik bildiren cümlelerden oluşmamalıdır. Veri sorumlusu, başvuruyu okuduğunda hangi bilgiye ilişkin hangi işlemin istendiğini anlayabilmelidir.

Şirket kaç gün içinde cevap vermeli?

Veri sorumlusu başvuruyu, talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırmalıdır. Talep kabul edilirse gereken işlem yapılmalıdır. İşleme şartlarının tamamı sona ermişse yalnızca başvurunun alındığını bildirmek yeterli olmaz. Veri sorumlusu, talebe konu verileri silmeli, yok etmeli veya anonim hâle getirmelidir. Ayrıca başvurunun sonucu hakkında kişiye bilgi vermelidir.

Veri sorumlusu nihai cevabını yazılı olarak veya elektronik ortamda bildirmelidir. Kişisel Verileri Koruma Kurumunun açıklamasına göre telefon görüşmesi bu cevabın yerine geçmez. Şirket, talebi netleştirmek için kişiyi arayabilir. Ancak hangi talepleri kabul ettiğini ve hangilerini neden reddettiğini ayrıca bildirmelidir. Böylece hem işlemin kapsamı hem de cevabın öğrenildiği tarih belirlenebilir.

Şirketin kendi periyodik imha takvimi, kişiden gelen başvurunun otuz günlük süresini uzatmaz. İlgili kişinin talebi ile şirketin kendiliğinden yürüttüğü imha süreci ayrı kurallara bağlıdır. İşleme şartları sona eren veriler üçüncü kişilere aktarılmışsa veri sorumlusu bu kişileri de bilgilendirmelidir. Üçüncü kişilerde yönetmelik kapsamındaki gerekli işlemlerin yapılmasını sağlamalıdır.

Silme, yok etme ve anonimleştirme aynı şey mi?

Bu işlemler farklı sonuçlar doğurur. Silme, veriyi ilgili kullanıcıların erişemeyeceği ve tekrar kullanamayacağı hâle getirir. Yok etme, veriye hiç kimsenin erişememesini, verinin geri getirilememesini ve tekrar kullanılamamasını sağlar. Anonimleştirme ise verinin kişiyle bağlantısını geri döndürülemeyecek şekilde koparır. Başka bilgilerle eşleştirme yoluyla kişi yeniden belirlenebiliyorsa gerçek bir anonimleştirmeden söz edilemez.

Bir hesabın ekranda görünmemesi, bu işlemlerden birinin yapıldığını tek başına kanıtlamaz. Şirket, seçtiği yöntemin gerektirdiği teknik ve idari tedbirleri de almalıdır. Yönetmeliğe göre veri sorumlusu, Kişisel Verileri Koruma Kurulu aksini kararlaştırmadıkça uygun imha yöntemini seçebilir. İlgili kişinin talebi üzerine yöntem seçerken gerekçesini açıklamalıdır. Kişinin yok etme istemesi, her olayda yalnızca bu yöntemin uygulanacağı anlamına gelmez.

Danıştayın 19.12.2024 tarihli, 2023/1921 esas ve 2024/3448 karar sayılı kararı, özel eğitim kurumlarındaki kamera kayıtlarına ilişkin düzenlemeyi ele almıştır. Kurul, düzenlemeye karşı açılan davanın reddini onamıştır. Onanan gerekçede, özel düzenlemede saklama veya silme süresi yazmasa da genel imha yönetmeliğindeki sürelerin uygulanacağı belirtilmiştir. Karar, belirli bir kişinin silme başvurusunu değil, kamera kaydına ilişkin düzenlemenin hukuka uygunluğunu değerlendirmiştir.

Talep reddedilirse veya cevap gelmezse ne yapılır?

Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet için önce veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmelidir. Talep reddedilirse, cevap yetersiz bulunursa veya otuz gün içinde cevap verilmezse şikâyet hakkı doğar. Erken ret cevabı alan kişinin otuz günün tamamlanmasını beklemesi gerekmez. Veri sorumlusuna başvurmadan doğrudan Kurula gönderilen şikâyet, bu ön şartı karşılamaz.

Kanunun 14. maddesi, cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz günlük şikâyet süresi öngörür. Her durumda ilk başvurudan itibaren altmış günlük üst sınır da geçerlidir. Şirket süresinde cevap vermişse, kişi cevabı öğrendikten sonra otuz gün içinde şikâyet etmelidir. Altmışıncı güne kadar bekleyebileceği düşüncesiyle bu süreyi geçirmemelidir. Cevap gelmezse, otuz günlük cevap süresinden sonra altmış günlük üst sınır dolmadan şikâyet edilmelidir. Geç gelen cevap bu üst sınırı yeniden başlatmaz.

Şikâyete başvuru metni, teslim veya gönderim kayıtları ve varsa cevap eklenmelidir. Hangi talebin karşılanmadığı somut biçimde anlatılmalıdır. Kurumun elektronik şikâyet kanalı kullanılabilir. İlk başvuruda yalnızca verilerin kaynağı sorulmuşsa, şikâyette ilk kez silme talebi ileri sürmek usul sorunu doğurabilir. Bu nedenle veri sorumlusuna yöneltilen talepler ile Kurula taşınan şikâyetin kapsamı karşılaştırılmalıdır.

Kurul silme ve tazminat kararı verebilir mi?

Kurul, ihlal tespit ederse hukuka aykırılığın giderilmesine karar verebilir. Olayın özelliklerine göre verilerin imhası da gündeme gelebilir. Ancak şikâyet, kişinin istediği bütün kayıtların mutlaka silineceği anlamına gelmez. Kurul da veri işleme dayanağını, saklama zorunluluğunu ve talebin kapsamını değerlendirir. Sağlık kayıtları ve adli kayıtlar gibi alanlardaki özel hükümler ayrıca incelenmelidir.

Kurul, kişiye maddi veya manevi tazminat ödenmesine hükmeden bir mahkeme değildir. Kişilik hakkı ihlal edilen kişinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır. Böyle bir talepte ihlal, zarar ve aralarındaki bağlantı değerlendirilir. Silme talebinin reddedilmiş olması tek başına tazminata hak kazandırmaz. Uyuşmazlığın niteliği, başvurulacak yargı yolunu da etkiler.

Veri sorumlusuna ön başvuru şartı, Kurula şikâyet yolu için geçerlidir. Yargı organlarına başvuru bakımından aynı şartın her durumda bulunduğu söylenemez. Kurul süreci ile yargısal taleplerin şartları ve süreleri ayrı incelenmelidir. Başvuru belgeleri, şirketin cevapları ve verilerin kullanılmaya devam ettiğini gösteren kayıtlar saklanmalıdır. Bu belgeler hem talebin kapsamını hem de başvurudan sonra neler yaşandığını ortaya koyabilir.

Sık Sorulan Sorular

Kişisel verilerin silinmesi için noterden başvurmak zorunlu mu?

Hayır. İmzalı yazılı başvuru yanında Tebliğdeki elektronik yöntemler de kullanılabilir. Seçilen yöntemde başvurunun içeriği ve veri sorumlusuna ulaştığı tarih belgelenebilmelidir.

Üyeliği iptal etmek bütün alışveriş kayıtlarını sildirir mi?

Hayır. Üyelik sona erse de hukuki saklama zorunluluğu bulunan kayıtlar tutulabilir. Diğer verilerin saklanması için de geçerli bir işleme sebebi bulunmalıdır. Üyelik iptali, bütün verileri süresiz saklama hakkı vermez.

Açık rızanın geri alınması ile silme talebi aynı şey mi?

Hayır. Rızanın geri alınması, rızaya dayanan veri kullanımını etkiler. Silme talebi ise veriyi işlemeyi gerektiren bütün hukuki sebeplere göre değerlendirilir. Gerektiğinde aynı başvuruda iki talep de açıkça belirtilebilir.

Şirket telefonla verilerin silindiğini söylerse bu yeterli mi?

Telefon görüşmesi, mevzuatın aradığı nihai yazılı veya elektronik cevabın yerine geçmez. Veri sorumlusu başvurunun sonucunu bu yöntemlerden biriyle bildirmelidir. Bildirim, talebin hangi kapsamda karşılandığını anlaşılır biçimde açıklamalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Uygulanacak kurallar ve hukuki sonuçlar somut olayın özelliklerine göre değişebilir.
Yazar
Av. Mustafa Salih Koçer

Antalya Barosu · Mengi & Koçer Avukatlık Bürosu