Marka Tescili Nedir ve Kimler Başvurabilir?
Yeni bir ad, logo veya sloganla piyasaya çıkmaya hazırlanıyorsanız yalnızca alan adı ya da ticaret unvanı almanız yeterli değildir. İşaretin marka olarak korunması için Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde doğru mal ve hizmetler belirtilerek tescil başvurusu yapılmalıdır. Ticaret unvanının tescili, markanın kendiliğinden tescil edildiği anlamına gelmez.
Marka tescili, ayırt edici bir işaretin belirli mal veya hizmetler yönünden sınai mülkiyet koruması altına alınmasıdır. Gerçek kişiler ve tüzel kişiler başvurabilir. Başvuru yapmak için şirket kurmak zorunlu değildir. Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayan kişiler ise TÜRKPATENT nezdindeki işlemlerini sicile kayıtlı bir marka vekili aracılığıyla yürütmelidir.
Marka; kelime, şekil, harf, sayı, renk, ses, kişi adı, slogan, logo veya ürün ve ambalaj biçimi gibi unsurlardan oluşabilir. İşaret, bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırabilmeli ve koruma konusu sicilde açık ve kesin biçimde gösterilebilmelidir. Halk arasında kullanılan “marka patenti” ifadesinin mevzuattaki karşılığı marka tescilidir; patent, buluşları koruyan farklı bir sınai mülkiyet hakkıdır.
Başvuru Öncesi Marka Araştırması Nasıl Yapılır?
Seçilen adın TÜRKPATENT veri tabanında birebir aynısının bulunmaması, başvurunun güvenli olduğu anlamına gelmez. Araştırma; benzer yazımları, yakın telaffuzları, ortak baskın unsurları ve ilgili mal veya hizmetleri kapsamalıdır. Ticaret unvanları, alan adları ve piyasadaki tescilsiz kullanımlar da uyuşmazlık riskini etkileyebilir.
Araştırmada işaretler yalnızca yan yana konularak karşılaştırılmaz. Görsel, işitsel ve kavramsal benzerlik ile markaların tüketicide bıraktığı genel izlenim birlikte değerlendirilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/4464 Esas ve 2026/1230 Karar sayılı kararında, işaretlerin bu yönlerden benzerliği ile mal ve hizmet benzerliğinin karıştırılma ihtimali doğurduğu değerlendirmesini hukuka uygun bulmuştur. Kararda, başvuru sahibinin önceki fiilî kullanım iddiasının başvurunun tescili bakımından sonucu değiştirmediği de kabul edilmiştir.
Ön araştırma ret veya itiraz ihtimalini gösterir; tescil garantisi vermez. Başvurunun incelendiği tarihteki sicil kayıtları, işaretin ayırt edicilik düzeyi, önceki haklar ve başvurunun kapsamı sonucu etkiler.
Marka Hangi Sınıflarda Tescil Edilmelidir?
Marka başvurusu, Nis Sınıflandırmasına göre seçilen mal ve hizmetler için yapılır. Sistem 34 mal ve 11 hizmet sınıfından oluşur. Ancak sınıf numarası tek başına koruma kapsamını göstermez. Başvuru formunda yer alan somut mal ve hizmet listesi belirleyicidir.
Başvuru sahibinin ürettiği mallar, sunduğu hizmetler ve yakın dönemde planladığı faaliyetler ayrı ayrı belirlenmelidir. Örneğin bir ürünün üretimi, perakende satışı ve yazılım üzerinden sunulması farklı sınıf veya alt grupları ilgilendirebilir. Aynı sınıftaki her mal veya hizmet benzer sayılmaz; farklı sınıflardaki mal veya hizmetler de somut özelliklerine göre benzer bulunabilir.
Gereğinden dar bir liste ilerideki faaliyetleri korumasız bırakabilir. Gereğinden geniş bir liste ise resmî maliyeti ve itiraz ihtimalini artırır. Ayrıca tescil edilen mal veya hizmetler bakımından ciddi kullanım yapılmaması, ileride iptal riski doğurabilir. Başvuruda marka örneği veya mal ve hizmet listesi sonradan kapsamı genişletecek biçimde değiştirilemez. Bu nedenle sınıf ve liste çalışması başvurudan önce tamamlanmalıdır.
Marka Tescil Başvurusu İçin Hangi Bilgi ve Belgeler Gerekir?
Elektronik başvuru formunda başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgileri, varsa vekil bilgileri, sicilde gösterilebilecek marka örneği, Nis sınıfları ve mal veya hizmet listesi bulunmalıdır. Marka örneğinde Latin alfabesi dışında harfler varsa bunların Latin alfabesindeki karşılığı da yazılır. Form, yetkili kişi tarafından imzalanır ve başvuru ücretinin ödendiği bilgisi sisteme aktarılır.
Kelime markasında ayrıca logo sunmak zorunlu değildir. Şekil, logo, ses veya başka türde bir işaret korunacaksa marka türüne uygun dosya ya da gösterim hazırlanır. Rüçhan talebi varsa bunu kanıtlayan belge ve Türkçe tercümesi gerekir. Ortak marka veya garanti markası başvurularına teknik şartname eklenir. Önceki marka sahibinin muvafakatine dayanılacaksa Kurumun kabul ettiği biçimde noter onaylı muvafakatname sunulur.
Başvuru sahibi işlemi kendisi yürütebilir veya sicile kayıtlı marka vekili tayin edebilir. Olağan başvuru için vekâletnamenin her durumda başvuru ekinde sunulması zorunlu değildir. TÜRKPATENT gerekli görürse yetki belgesini isteyebilir. Geri çekme veya haktan vazgeçme gibi özel yetki gerektiren işlemlerde ise açık yetki içeren vekâletname aranır.
TÜRKPATENT Marka Başvuru Süreci Nasıl İşler?
Başvuru, Elektronik Başvuru Sistemi (EPATS) üzerinden yapılır. Sistem başvuru sahibi bilgileri, marka örneği, marka türü, mal ve hizmet listesi ile ödeme bilgilerini alır. Eksiksiz başvuru TÜRKPATENT’e ulaştığı tarih, saat ve dakika itibarıyla kayda girer.
Kurum önce şekli şartları inceler. Ardından işareti Sınai Mülkiyet Kanunu’ndaki (SMK) mutlak ret nedenleri yönünden değerlendirir. Ayırt edicilikten yoksun, mal veya hizmeti doğrudan tanımlayan, yanıltıcı, kamu düzenine aykırı ya da kanunda sayılan diğer engelleri taşıyan başvurular tamamen veya kısmen reddedilebilir.
İncelemeyi geçen başvuru Resmî Marka Bülteni’nde yayımlanır. İlgili kişiler, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde gerekçeli ve ücretli itiraz yapabilir. İtiraz gelmezse veya itirazlar kesin olarak reddedilirse TÜRKPATENT tescil ücretinin ödenmesini ister. Bu ücret, bildirimden itibaren iki ay içinde ödenmeli ve ödeme bilgisi aynı sürede Kuruma sunulmalıdır. Sürenin kaçırılması başvurunun işlemden kaldırılmasına yol açabilir.
Marka Tescili Ne Kadar Sürer ve 2026’da Ne Kadar Tutar?
Mevzuat, başvurunun tamamı için sabit bir sonuçlanma süresi öngörmez. Eksiksiz ve itiraza uğramayan başvurular için uygulamada yaklaşık 6 ila 8 aylık bir planlama yapılabilir. Bu aralık TÜRKPATENT’in taahhüdü değildir. Eksiklik bildirimi, kısmi ret, yayıma itiraz veya Kurum kararına itiraz süreci uzatabilir.
TÜRKPATENT’in 2026 tarifesinde tek sınıflı marka başvurusu 2.820 TL’dir. İkinci sınıf için 2.820 TL, üçüncü ve sonraki her sınıf için genel tarife uyarınca 3.150 TL ek başvuru ücreti alınır. Başvuru tescil aşamasına ulaşırsa ayrıca 7.010 TL tescil ücreti ödenir. Buna göre başvuru ve tescil ödemelerinin ikisinin de 2026 içinde yapıldığı tek sınıflı, sorunsuz bir dosyada resmî işlem ücretleri toplamı 9.830 TL olur.
Tarifede belirli mal ve hizmet seçimlerine ilişkin özel kalemler bulunabilir. Rüçhan, itiraz, karara itiraz, suret, devir ve yenileme gibi işlemler de ayrı ücretlere tabidir. Tescil ücreti daha sonraki takvim yılında ödenirse ödeme günündeki tarife uygulanır. Buradaki tutarlar yalnızca TÜRKPATENT’in resmî işlem ücretleridir; somut başvurunun toplam maliyeti seçilen sınıflara ve ek işlemlere göre değişir.
Marka Başvurusu Neden Reddedilir?
Kurum, işaretin ayırt edici olmaması, mal veya hizmetin türünü, niteliğini, kalitesini ya da coğrafi kaynağını doğrudan göstermesi, yanıltıcı olması veya kamu düzenine aykırılık taşıması gibi mutlak ret nedenlerini kendiliğinden inceler. Önceki bir marka ile aynı işaretin aynı mal veya hizmetler için başvuru konusu yapılması da kanundaki şartlar oluştuğunda mutlak ret nedeni olabilir.
Önceki marka veya diğer haklarla karıştırılma ihtimali gibi nispi ret nedenleri ise kural olarak hak sahibinin yayıma itirazı üzerine değerlendirilir. Karşılaştırmada ortak kelimeler kadar ayırt edici ve baskın unsurlar, markaların genel izlenimi, mal ve hizmetlerin benzerliği ile ilgili tüketici kitlesinin dikkat düzeyi dikkate alınır.
En sık yapılan hatalar yalnızca birebir aynı markaları araştırmak, faaliyete uymayan sınıfları seçmek, çok geniş ve belirsiz bir mal veya hizmet listesi hazırlamak, marka örneğini yanlış yüklemek ve EPATS bildirimlerini takip etmemektir. Bir diğer hata, ticaret unvanı veya alan adı kaydının marka tesciline engel çıkmayacağı düşüncesidir. Her kayıt sistemi farklı bir hak ve inceleme düzenine sahiptir.
Marka Tescili Hangi Hukuki Korumayı Sağlar?
Tescil, marka sahibine başvuruda belirtilen mal ve hizmetler bakımından münhasır hak sağlar. Marka sahibi, kanundaki şartlar oluştuğunda aynı veya benzer işaretlerin mal, ambalaj, reklam, ticari belge, internet ortamı, alan adı ya da ticaret unvanında kullanılmasını engellemeyi talep edebilir. Karıştırılma ihtimali, tanınmışlık ve kullanım biçimi her olayda ayrıca incelenir.
Tescil bütün sektörlerde ve bütün ülkelerde sınırsız bir tekel yaratmaz. Korumanın kapsamı marka örneğine, tescil listesindeki mal ve hizmetlere, işaretin ayırt edicilik gücüne, önceki haklara ve somut kullanıma bağlıdır. TÜRKPATENT nezdindeki ulusal tescil esas olarak Türkiye’de hüküm doğurur. Yurt dışında koruma için hedef ülkelerde ulusal, bölgesel veya uluslararası başvuru yolları değerlendirilmelidir.
Tescilden Sonra Hangi Süreler Takip Edilmelidir?
Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır. Marka, 10’ar yıllık dönemler hâlinde yenilenebilir. Normal yenileme talebi koruma süresinin sona ermesinden önceki altı ay içinde yapılır. Bu dönem kaçırılırsa sona erme tarihinden sonraki altı ay içinde ek ücret ödenerek yenileme talep edilebilir.
Marka, tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde Türkiye’de tescilli mal veya hizmetler bakımından ciddi biçimde kullanılmalıdır. Kullanıma kesintisiz beş yıl ara verilmesi de iptal talebine dayanak olabilir. Haklı nedenler, kullanımın niteliği ve sunulan deliller somut olaya göre değerlendirilir. Fatura, katalog, ambalaj, reklam ve çevrim içi satış kayıtları düzenli biçimde saklanmalıdır.
Marka sahibinin adres ve unvan bilgileri güncel tutulmalı, Resmî Marka Bülteni ile EPATS bildirimleri izlenmelidir. Devir, lisans ve rehin gibi işlemlerin sicile kaydı üçüncü kişilere karşı ileri sürülme ve ispat bakımından önem taşıyabilir. TÜRKPATENT’in hatırlatma veya otomatik bildirimleri kanuni tebligatın ve süre takibinin yerini tutmaz.
Sık Sorulan Sorular
Marka tescili zorunlu mudur?
Bir işareti ticarette kullanmak için her durumda tescil şartı aranmaz. Ancak tescil, marka üzerindeki münhasır hakkın kapsamını ve sahibini belirlemeyi kolaylaştırır. Tescilsiz kullanımın sağladığı koruma daha sınırlı olabilir ve önceki kullanımı ispatlamak gerekebilir.
Marka başvurusu için şirket kurmak gerekir mi?
Hayır. Gerçek kişiler de kendi adlarına marka başvurusu yapabilir. Başvuru sahibinin kim olacağı, markayı fiilen kullanacak kişi veya işletme ile gelecekteki devir ve lisans planları dikkate alınarak belirlenmelidir.
Marka başvurusunda logo yüklemek zorunlu mudur?
Hayır. Yalnızca kelimenin korunması isteniyorsa kelime markası başvurusu yapılabilir. Logonun da korunması isteniyorsa logo veya kelime ve şekil birleşimi marka örneğinde gösterilir. Aynı adın kelime ve logolu biçimleri farklı koruma kapsamları doğurabilir.
TSE marka tescili yapar mı?
Hayır. Marka tescili konusunda yetkili kurum Türk Patent ve Marka Kurumudur. Türk Standardları Enstitüsü (TSE) standart, uygunluk değerlendirmesi ve belgelendirme alanlarında faaliyet gösterir; TSE belgesi marka tescilinin yerine geçmez.
Marka başvurusuna itiraz edilirse ne olur?
TÜRKPATENT itirazı başvuru sahibine bildirir ve karşı görüş sunma imkânı verir. Kurum, tarafların iddia ve delillerini inceleyerek başvurunun devamına, kısmen reddine veya tamamen reddine karar verebilir. Karara karşı kanuni süre içinde yeniden inceleme yolu bulunabilir.
Marka tescili başvurudan itibaren kaç yıl geçerlidir?
Koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır. Süre, gerekli talep ve ödeme yapılarak 10’ar yıllık dönemler hâlinde yenilenebilir. Yenileme yapılmaması hâlinde marka hakkı koruma süresinin sonunda sona erer.