Yurt Dışında Boşandım, Türkiye’de Geçerli mi? Tanıma ve Tescil

Yurt dışında boşanan kişi Türkiye’de neden evli görünür?

Yurt dışında Türk vatandaşı eşiyle boşanan bir yabancı, Türkiye’de yeniden evlenmek istediğinde kayıtlarda hâlâ evli göründüğünü öğrenebilir. Yabancı karar kesinleşmiş olsa bile Türk nüfus kaydı kendiliğinden değişmez. Bu durum, miras işlemlerinde veya medeni hâlin belgelenmesi gereken başka başvurularda da ortaya çıkabilir. İzlenecek yol, kararın hangi makamdan çıktığına ve başvuruyu kimin yapacağına bağlıdır.

Türkiye’de nüfus müdürlüğü, doğum, evlenme ve boşanma gibi kişisel durum kayıtlarını tutan kamu kurumudur. Türk vatandaşı eşe ait aile kütüğünde evliliğin sona erdiği de gösterilmelidir. Bunun için şartları varsa idari tescil yapılabilir. Yabancı mahkeme kararları için Türk mahkemesinden tanıma kararı alınması da mümkündür.

Tanıma, yabancı mahkemenin boşanma hükmünün Türkiye’de hukuki etki kazanmasını sağlar. Tenfiz ise kararın Türkiye’de zorla uygulanabilmesiyle ilgilidir. Yalnızca boşanmış sayılmak isteyen kişi ile ödenmeyen nafakayı tahsil etmek isteyen kişinin talepleri bu nedenle farklıdır.

Boşanma kararı dava açmadan nüfusa işlenebilir mi?

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesi, belirli yabancı boşanma kararlarının mahkemeye başvurmadan nüfusa işlenmesine imkân verir. Kararı, verildiği ülke hukukuna göre yetkili adli veya idari makam vermiş olmalıdır. Karar usulen kesinleşmiş olmalı ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmamalıdır.

Türkiye’de başvuru, İçişleri Bakanlığının yetkilendirdiği nüfus müdürlüklerine yapılır. Yurt dışında ise kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilcilikleri başvuruyu alır. Dış temsilcilik, Türkiye’nin başka ülkede konsolosluk işlemlerini yürüten büyükelçilik veya konsolosluğudur. Her nüfus biriminin veya her ülkedeki Türk konsolosluğunun aynı kararı işleyebileceği varsayılmamalıdır.

Birlikte başvuru gereken durumlarda taraflar aynı anda hazır bulunmak zorunda değildir. Ancak ayrı başvurular arasındaki süre 90 günü geçemez ve başvurular aynı yetkili makamda tamamlanır. Bu süre, boşanma kararından sonra dava açmak için konmuş genel bir süre değildir. Devam eden ilgili Türk davası veya önceki ret kararı da idari tescili etkileyebilir.

Yabancı eski eş tek başına başvurabilir mi?

Kanun, taraflardan biri yabancıysa Türk vatandaşı olan diğer tarafa veya onun vekiline tek başına idari başvuru imkânı verir. Bu nedenle Türk eski eş, yabancı eski eşin ayrıca başvurmasını beklemeden tescil isteyebilir. Kararın kesinleşmesi, belgelerin uygunluğu ve diğer şartlar yine incelenir.

Yabancı eski eş için aynı tek taraflı idari başvuru hakkı tanınmış değildir. Türk eski eş başvurmuyorsa, yabancı kişi ortak idari başvuruyu tek başına tamamlayacağını varsaymamalıdır. Yabancı mahkeme kararının tanınması için dava açabilir. Bu davanın açılması, Türk eski eşin izin vermesine veya davayı kabul etmesine bağlı değildir.

Vatandaşlık durumu doğru belirlenmelidir. Kişi yabancı pasaport taşısa da Türk vatandaşlığını koruyor olabilir. Böyle bir durumda yalnız yabancı pasaport üzerinden değerlendirme yapmak yanıltır. İki tarafın da yalnız yabancı olduğu olaylarda, Türk vatandaşı eşin aile kütüğüne tescil yolu doğrudan esas alınamaz. Genel yargısal tanıma yolu, yabancı mahkeme kararları içindir. Mahkeme dışı boşanma belgelerinde kararın niteliği ve özel düzenlemeler ayrıca incelenir.

Hangi belgeler gerekir, apostil tek başına yeterli midir?

Başvurunun temel belgeleri, boşanma kararının usulüne uygun onaylı örneği ve kesinleştiğini gösteren belgedir. Kesinleşme bilgisi karar üzerinde bulunmuyorsa ayrıca belge alınır. Türkçe onaylı tercümeler, kimlik veya pasaport belgeleri ve başvuru yoluna özgü diğer evrak da hazırlanır. Yalnız kararın verildiği tarihi gösteren belge, kesinleşme tarihini her zaman kanıtlamaz.

Apostil, yabancı resmî belgedeki imza ve mührün kaynağını doğrulayan tasdik şerhidir. Apostil, boşanmayı Türkiye’de kendiliğinden geçerli kılmaz. Belgenin düzenlendiği ülke, uygulanacak uluslararası sözleşme ve tasdik muafiyetleri kontrol edilir. Apostil sisteminin uygulanmadığı durumlarda başka tasdik işlemleri gerekebilir. Karar ile kesinleşme belgesinin tasdiki ayrı ayrı değerlendirilir.

Noter, vekâletname gibi resmî belgeleri düzenleyen ve belirli imza veya tercüme işlemlerini onaylayan hukuk görevlisidir. İdari başvuru vekille yapılacaksa fotoğraflı özel vekâletname gerekir. Yabancı makamın düzenlediği vekâletnamenin tasdik ve tercüme şartları da incelenir. Ad, soyad veya doğum tarihi farklılıkları varsa belgelerin aynı kişiye ait olduğu açıklığa kavuşturulur. İşlem makamının istediği belge listesi, kararın verildiği ülkeye göre baştan kontrol edilir. Tasdik ve tercüme işlemlerinin sırası da buna göre belirlenir.

Tanıma davası nerede açılır, Türkiye’ye gelmek gerekir mi?

Boşanma kararının tanınması davasına aile mahkemesi bakar. Aile mahkemesi, evlilik ve boşanma gibi aile hukukundan doğan uyuşmazlıkları çözen mahkemedir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde görevli asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla yargılama yapar. Bu görev ayrımı, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun’dan kaynaklanır.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) uyarınca yetkili yer, öncelikle karşı tarafın Türkiye’deki yerleşim yeridir. Yerleşim yeri yoksa Türkiye’de sakin olduğu yer dikkate alınır. Bunların ikisi de yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birine başvurulabilir. Davacının yaşadığı şehir, tek başına her durumda yetki sağlamaz.

Dava dilekçesi ve duruşma günü karşı tarafa usulüne uygun bildirilir. Kişi Türkiye’ye gelmeden avukat aracılığıyla süreci yürütebilir; mahkemenin ayrıca isteyebileceği işlemler saklıdır. Yabancı davacı bakımından MÖHUK’un 48. maddesindeki teminat kuralı da değerlendirilir. Uluslararası sözleşmeler veya karşılıklılık nedeniyle muafiyet bulunabilir. Türk vatandaşı olmamak, tek başına dava açmaya engel değildir.

Türk mahkemesi boşanma sebeplerini yeniden inceler mi?

Türk mahkemesi, tanıma davasında boşanma sebeplerini baştan yargılamaz. MÖHUK’un 50, 54 ve 58. maddelerindeki şartları inceler. Kesinleşme, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi ve kamu düzeni bu incelemenin parçalarıdır. Kanundaki koşullarla ileri sürülen savunma hakkı itirazı da değerlendirilir. Tanımada, kararın verildiği ülkeyle karşılıklılık şartı aranmaz.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 25.11.2025 tarihli, 2025/6336 esas ve 2025/10236 karar sayılı kararında incelemenin sınırını açıkladı. Yabancı mahkemenin farklı bir hukuk sistemini uygulaması, tek başına kamu düzenine açık aykırılık oluşturmaz. Daire, somut olayda tebligatı, kesinleşmeyi ve diğer şartları değerlendirerek ret kararını bozdu. Bu yaklaşım, yabancı kararın Türkiye’de doğuracağı etkinin incelendiğini gösterir.

Aynı Daire, 14.10.2025 tarihli, 2025/3237 esas ve 2025/8662 karar sayılı kararında savunma hakkına ilişkin eksik incelemeyi ele aldı. Davalının yabancı mahkemeye usulüne uygun çağrılıp çağrılmadığı anlaşılamıyordu. Daire, tebligat belgelerinin tamamlanmasını ve gerekirse yabancı mahkemeden istenmesini gerekli gördü. Eski eşin duruşmaya katılmamış olması ile davadan usulünce haberdar edilmemesi farklı değerlendirilir.

Nafaka ve velayet hükümleri de otomatik uygulanır mı?

Boşanmanın idari tescili, karardaki nafaka, velayet veya malvarlığı hükümlerini kendiliğinden uygulanabilir hâle getirmez. Örneğin yabancı mahkemenin hükmettiği nafaka ödenmiyorsa, yalnız nüfus kaydının değişmesi tahsil sağlamaz. Kararın ilgili kısmı için uygulanacak tenfiz yolu ve varsa uluslararası sözleşme incelenir. MÖHUK rejiminde tenfiz bakımından karşılıklılık da gündeme gelebilir.

İcra dairesi, mahkeme kararlarının ve diğer icra edilebilir belgelerin zorla yerine getirilmesini sağlayan kamu birimidir. Nafaka alacağı için Türkiye’de cebri icra isteniyorsa, yabancı kararın burada icra edilebilir olması gerekir. Tanıma talebi hazırlanırken tahsil veya başka bir uygulama talebinin bulunup bulunmadığı açıkça belirlenmelidir.

Velayet kararlarında çocuğun yaşadığı ülke, kararın niteliği ve Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ayrıca değerlendirilir. Bazı sözleşmeler özel tanıma ve uygulama kuralları getirir. Bu nedenle her velayet kararı için aynı davanın zorunlu olduğu söylenemez. Boşanma hükmünün tescili ile çocuğa ilişkin kararın uygulanması ayrı incelenir.

Hangi tarih boşanma tarihi sayılır, işlem ne kadar sürer?

MÖHUK’un 59. maddesine göre yabancı kararın kesin hüküm etkisi, yabancı ülkede kesinleştiği tarihten itibaren doğar. Tanıma kararı sonradan verilse de esas alınan boşanma tarihi bu tarihtir. Nüfus kaydında da yabancı kararın kesinleşme tarihi dikkate alınır. Karar tarihi ile kesinleşme tarihi arasındaki fark bu nedenle doğrudan sonucu etkiler.

Türkiye’deki tanıma kararının kesinleşmesi ve ilgili nüfus kaydına işlenmesi takip edilmelidir. Yeniden evlenme başvurusunda yalnız dava açıldığını gösteren belgeye dayanılmamalıdır. Evlenme ehliyetini gösteren belgeler ve kişinin durumuna uygulanabilecek diğer evlenme şartları ayrıca kontrol edilir. Yabancı kişinin kendi ülkesindeki kayıtların güncellenmesi de o ülkenin kurallarına bağlıdır.

İşlemin ne kadar süreceği, belgelere ve tebligatın yapılacağı ülkeye göre değişir. Eski eşin adresinin bilinmemesi veya eksik kesinleşme belgesi süreci uzatabilir. Kararın hangi bölümlerinin Türkiye’de kullanılacağı baştan belirlenirse başvuru buna göre hazırlanır. Boşanmış görünmek, nafaka tahsil etmek ve velayet kararını uygulatmak için gereken işlemler birbirinden ayrılır.

Sık Sorulan Sorular