Yurt dışında kazanılan alacak davası Türkiye’de doğrudan icraya konulabilir mi?

Yurt dışında bir alacak davası kazanılmış, ancak borçlunun parası veya taşınmazları Türkiye’de kalmış olabilir. Alacaklı, elindeki kesinleşmiş kararla bu mallardan tahsilat yapmak isteyebilir. Yabancı mahkeme kararı, kural olarak Türkiye’de doğrudan ilamlı icra takibi başlatmaya yetmez. Önce Türk mahkemesinden tenfiz kararı alınır. Tenfiz, yabancı kararın Türkiye’de zorla uygulanabilmesini sağlayan mahkeme kararıdır.

İcra dairesi, borcun devlet eliyle tahsili için takip ve haciz işlemlerini yürüten adli birimdir. Yabancı kararın yalnızca Türkçeye çevrilmesi, icra dairesine başvurarak o karara dayanıp haciz istemek için yeterli değildir. Kararın apostilli olması da tenfizin yerini tutmaz. Alacaklı, yabancı ülkedeki davayı kazanmış olsa bile Türkiye’de ayrı bir yargılama aşamasından geçer.

Bu yazı, yabancı devlet mahkemelerinin özel hukuk ilişkilerinden doğan para alacağı kararlarını ele alır. Sözleşme bedeli, ödünç para veya tazminat bu kapsama girebilir. Tahkim yoluyla verilen hakem kararları farklı kurallara tabidir. Vergi ve idari para cezası gibi kamusal alacaklar da aynı çerçevede değerlendirilmez.

Para tahsili için tanıma kararı yeterli olur mu?

Tanıma, yabancı kararın Türkiye’de kesin hüküm veya kesin delil etkisi doğurmasını sağlar. Tenfiz ise kararda belirtilen ödemenin gerektiğinde haciz yoluyla elde edilmesine imkân verir. Bu nedenle alacaklının amacı borçlunun Türkiye’deki malvarlığından para tahsil etmekse yalnızca tanıma istemi yeterli olmaz. Dava talebi, kararın uygulanması istenen bölümünü açıkça kapsamalıdır.

Temel düzenleme, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un (MÖHUK) 50 ile 59. maddeleridir. Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeler de ayrıca incelenir. Alacaklının vatandaşlığı ile kararı veren mahkemenin ülkesi farklı olabilir. Hangi sözleşmenin uygulanacağı, her şart bakımından ayrı değerlendirilir. Tanımada, tenfiz için aranan karşılıklılık şartı uygulanmaz.

Yabancı vatandaş olmak veya Türkiye’de ikamet etmemek, tek başına tenfiz istemeye engel değildir. Kararın Türkiye’de uygulanmasında hukuki yararı bulunan kişi tenfiz isteyebilir. Borçlunun Türkiye’de tahsilata elverişli malvarlığının bulunması, sürecin ekonomik sonucunu etkiler. Tenfiz kararı, borçlunun ödeme gücünü veya alacağın tamamen tahsil edileceğini garanti etmez.

Yabancı para alacağı kararının tenfizi için hangi şartlar aranır?

Kararın, verildiği devletin hukukuna göre kesinleşmiş olması gerekir. Bir kararın o ülkede geçici olarak uygulanabilmesi, kesinleştiği anlamına gelmeyebilir. Alacaklı bu ayrımı yabancı mahkemeden alınan belgelerle açıklığa kavuşturur. Ayrıca Türkiye ile kararın verildiği devlet arasında, mahkeme kararlarının uygulanması bakımından karşılıklılık bulunmalıdır.

Karşılıklılık yalnızca iki ülke arasında özel bir anlaşma bulunmasına bağlı değildir. Türk mahkemesi kararlarının o ülkede uygulanmasına izin veren kanun veya fiilî uygulama da yeterli olabilir. Bu nedenle anlaşma bulunmaması, tek başına tenfizin imkânsız olduğu anlamına gelmez. Mahkeme, gerektiğinde Adalet Bakanlığından bu konuda bilgi isteyebilir.

Karar, yalnızca Türk mahkemelerinin yetkili olduğu bir konuya ilişkin olmamalıdır. Yabancı mahkemenin uyuşmazlıkla veya taraflarla gerçek bir bağı bulunmadan yetki kullanması da borçlunun itirazı üzerine incelenir. Hüküm Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır. Türk hukukundan farklı bir kural uygulanmış olması ise tek başına ret sebebi oluşturmaz.

Kesinleşme belgesi, apostil ve tercüme nasıl hazırlanır?

Tenfiz dilekçesine yabancı mahkeme kararının usulüne uygun onanmış aslı veya kararı veren yargı organınca onaylanmış örneği eklenir. Kararın kesinleştiğini gösteren onaylı yazı veya belge de sunulur. Her iki belgenin onanmış Türkçe tercümesi gerekir. Sıradan fotokopi veya yalnızca tarafın hazırladığı çeviri, kanunun aradığı belgelerin yerini tutmaz.

Apostil, yabancı resmî belgedeki imza ve mühür gibi unsurların doğrulanmasını sağlayan tasdik şerhidir. Her ülkeden gelen her belge için aynı onay yolu uygulanmaz. İlgili milletlerarası sözleşme tasdikten muafiyet sağlayabilir. Muafiyet yoksa ülkeye göre apostil veya konsolosluk üzerinden tasdik gerekebilir. Kesinleşme belgesinin onayı da ayrıca kontrol edilir.

Türkçe tercümeler, kabul edilen usule göre noter veya Türk konsolosluğu tarafından onaylanabilir. Noter, belge ve işlemlere resmiyet kazandıran, imza ve tercüme onayı gibi görevler yapan hukuk görevlisidir. Kararın tüm sayfaları, ödeme hükmü ve kesinleşme bilgisi çeviride eksiksiz yer almalıdır. Ad veya şirket unvanı değişmişse aynı kişiyi gösteren belgeler de hazırlanır.

Borçlu yabancı davaya katılmadıysa tenfiz reddedilir mi?

Borçlunun yabancı ülkedeki duruşmaya katılmaması, tek başına tenfizi engellemez. Mahkemeye usulüne uygun çağrılıp çağrılmadığı ve savunma imkânının korunup korunmadığı araştırılır. MÖHUK’un 54. maddesinde belirtilen çağrı, temsil ve yoklukta karar sorunları, borçlunun bunlara dayanarak itiraz etmesi üzerine değerlendirilir. İnceleme, ilgili yabancı ülkenin usul kurallarını da kapsar.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 18.02.2025 tarihli, 2024/2949 esas ve 2025/977 karar sayılı ilamında tenfizin kabulünü onamıştır. Kararda, yabancı ülke hukukuna uygun çağrı ve kesinleşme belgeleri esas alınmıştır. Davalının cevap dilekçesi sunmuş olması da savunma hakkı incelemesinde değerlendirilmiştir. Bu yaklaşım, yalnızca itiraz beyanının değil, yargılama belgelerinin de belirleyici olduğunu gösterir.

Alacaklı, yabancı davanın tebligat kayıtlarını ve borçlunun sunduğu cevapları saklamalıdır. Tenfiz mahkemesi, borcun doğumuna ilişkin uyuşmazlığı baştan yargılamaz; kanundaki tenfiz şartlarını inceler. Borçlu ise kararın kısmen veya tamamen yerine getirildiğini ileri sürebilir. Daha önce yapılmış ödemeler ve tahsilatlar bu nedenle belgelenmeli, aynı tutar ikinci kez istenmemelidir.

Tenfiz davası hangi mahkemede açılır, arabuluculuk gerekir mi?

MÖHUK’un 51. maddesi, tenfiz için asliye mahkemelerini görevli kılar. Genel olarak asliye hukuk mahkemesi, ticari nitelikteki uyuşmazlıklarda ise asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir. Mahkemenin türü, yabancı kararın hangi ilişkiden doğduğuna göre belirlenir. Yabancı mahkemenin adında ticaret veya hukuk ifadesi bulunması tek başına yeterli bir ölçüt değildir.

Dava, borçlunun Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Yerleşim yeri yoksa Türkiye’de fiilen kaldığı yer mahkemesi yetkilidir. Borçlunun Türkiye’de bu nitelikte bir yeri de bulunmuyorsa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri seçilebilir. Alacaklının yaşadığı şehir veya borçluya ait tek bir malın bulunduğu yer, kendiliğinden tenfiz mahkemesini belirlemez.

Tenfiz davası, alacağın esasını yeniden karara bağlayan bir dava değildir. Bu nedenle para alacağına ilişkin olması, tek başına dava öncesinde zorunlu arabuluculuğa başvurmayı gerektirmez. Mahkeme dilekçeyi ve duruşma gününü karşı tarafa resmen bildirir. Yargılama basit yargılama usulüne tabidir; bu usul, davanın belirli bir sürede biteceği anlamına gelmez.

Yabancı alacaklı Türkiye’de teminat yatırmak zorunda mı?

MÖHUK’un 48. maddesi, Türk mahkemesinde dava açan veya icra takibi yapan yabancı gerçek ve tüzel kişiler için teminat yükümlülüğü öngörür. Teminat, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın olası zararlarını güvence altına alır. Mahkeme, karşılıklılık esasına göre teminattan muafiyet tanır. Türkiye’de ikamet izni bulunması, tek başına muafiyet sağlamaz.

Teminat muafiyeti incelenirken alacaklının vatandaşlığı, şirketse tabiiyeti ve uygulanabilecek milletlerarası sözleşme dikkate alınır. Bazı sözleşmeler ayrıca belirli bir ülkede ikamet gibi şartlar arayabilir. Kararın tenfizi için aranan karşılıklılık ise kararı veren devletle ilgilidir. Bu iki inceleme birbirinin yerine geçmez; birinin olumlu olması diğerini otomatik olarak çözmez.

Yabancı alacaklı, muafiyet dayanağını ve bunu destekleyen belgeleri dava hazırlığında belirlemelidir. Muafiyet yoksa teminatın tutarı ve şekli dosyaya göre değerlendirilir. Her yabancı alacaklı için geçerli tek bir teminat oranı varsayılmamalıdır. Tenfiz davasından sonraki icra takibinde de yabancılık nedeniyle teminat konusu ayrıca gündeme gelebilir.

Tenfiz kararı alındıktan sonra para nasıl tahsil edilir?

Tenfizine karar verilen yabancı ilam, Türk mahkemesi ilamı gibi icra edilir. Ancak tenfiz kararının kesinleşmesi gerekir. MÖHUK’un 57. maddesi, temyizin kararın yerine getirilmesini durdurduğunu düzenler. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi de 24.12.2025 tarihli, 2025/8623 esas ve 2025/8451 karar sayılı ilamında kesinleşmeden icra edilemeyeceğini belirtmiştir. Yabancı kararın kesinleşmesi ile Türk mahkemesinin tenfiz kararının kesinleşmesi ayrı aşamalardır.

Ardından ilamlı icra takibi başlatılır. Borçlu ödeme yapmazsa kanuni şartlarla banka alacakları, taşınırlar veya taşınmazlar üzerinde haciz işlemleri yürütülebilir. Takipte, tenfiz edilen hükmün sınırları esas alınır. Ana para, faiz, yargılama giderleri ve varsa ayrı masraf kararları bakımından talep kapsamı açık olmalıdır. Yabancı para alacağında kur ve faiz hesabı ayrıca değerlendirilir.

Başlangıçta kararın tam metni, kesinleşme belgesi, onaylı tercümeler ve yabancı yargılamanın tebligat kayıtları birlikte hazırlanmalıdır. Borçlunun güncel kimlik veya şirket bilgileri ile bilinen malvarlığı da sürecin planlanmasına yardım eder. Davanın ve takibin süresi; tebligata, itirazlara, kanun yollarına ve tahsilata elverişli mal bulunmasına bağlıdır. Her dosya için geçerli bir bitiş veya ödeme tarihi verilemez.

Sık Sorulan Sorular

Almanya, İngiltere veya Rusya’dan alınan alacak kararı Türkiye’de uygulanabilir mi?

Kararın verildiği ülke tek başına cevabı belirlemez. Kesinleşme, karşılıklılık, savunma hakkı ve diğer tenfiz şartları incelenir. İlgili milletlerarası sözleşmeler de değerlendirilir. Türkiye’de zorla tahsil için kural olarak tenfiz kararı gerekir.

Borçlu Türk vatandaşı değilse Türkiye’de tenfiz istenebilir mi?

Evet. Borçlunun yabancı olması tek başına engel değildir. Yetkili mahkeme ve tenfiz şartları ayrıca belirlenir. Türkiye’de tahsilata elverişli malvarlığı bulunması, icra takibinin pratik sonucunu etkiler.

Yabancı mahkeme kararının apostilli olması doğrudan haciz için yeterli mi?

Hayır. Apostil, belgenin tasdikine ilişkindir. Kararın Türkiye’de zorla uygulanabilmesi için aranan tenfiz incelemesinin yerini tutmaz. Kesinleşme belgesi ve onanmış Türkçe tercümeler de hazırlanmalıdır.

Tenfiz davası Türkiye’de yeniden alacak davası açmak anlamına mı gelir?

Hayır. Tenfiz mahkemesi, yabancı kararın Türkiye’de uygulanma şartlarını inceler. Borcun doğumuna ilişkin davayı baştan görmez. Bununla birlikte kamu düzeni, savunma hakkı ve kanundaki diğer şartlar yönünden inceleme yapar.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Uygulanacak kurallar ve elde edilebilecek sonuç, somut olayın özelliklerine göre değişebilir.
Yazar
Av. Mustafa Salih Koçer

Antalya Barosu · Mengi & Koçer Avukatlık Bürosu